Κυριακή, 22 Νοεμβρίου 2020

ΑΡΤΑ: Ο βυζαντινός Ναός της Αγίας Θεοδώρας που τιμά την πολιούχο της πόλης

Στο ναό υπάρχουν πολλά κειμήλια, ενώ στην είσοδο του Ναού σώζεται και ο τάφος της Αγίας…


Ο αρχικός ναός κτίστηκε περίπου τον 11ο αιώνα προς τιμήν του Αγίου Γεωργίου και λειτουργούσε σαν γυναικείο μοναστήρι, όμως σήμερα τιμά την Αγία Θεοδώρα της Άρτας. Ο Ναός βρίσκεται σε πολύβοη συνοικία της παλιάς κάτω πόλης, ενώ αποτελεί σύνδεση της σημερινής με τη βυζαντινή Άρτα. Ο Ναός, ο πυλώνας, το πηγάδι και το παρεκκλήσι της Μεταμόρφωσης είναι ό,τι απόμεινε απ' το κτιριακό συγκρότημα παλαιάς Μονής. Μετά το θάνατο του συζύγου και Δεσπότη Μιχαήλ Β’, η Θεοδώρα εμόνασε στη μονή μέχρι και το θάνατο της...Σύμφωνα με μελέτες ο ναός με τη σημερινή του μορφή κτίσθηκε σε τρεις περιόδους: ο αρχικός ναός κατασκευάσθηκε πιθανόν τον 11ο ή 12ο αιώνα στον τύπο τρίκλητης ξυλόστεγης Βασιλικής (σχήμα που διατήρησε σχεδόν αναλλοίωτο μέχρι σήμερα). Γύρω στο 1270  η βασίλισσα της Άρτας Θεοδώρα ανακαίνισε το ναό προσθέτοντας το νάρθηκα και τα δύο αετώματα του κυρίως ναού. Η τελευταία παρέμβαση έγινε περίπου στο τέλος του 13ου ή αρχές του 14ου αιώνα, όπου προστέθηκε ο ανοικτός κιονοστήρικτος εξωνάρθηκας (του οποίου σώζεται μόνο η ΝΔ γωνία) καθώς και οι δυο πεσσοστήρικτοι παρανάρθηκες (ο βόρειος δε σώζεται). Αριστερά της νότιας εισόδου του ναού βρίσκεται ο τάφος της Αγίας Θεοδώρας. Ο τάφος διατηρεί την παλιά του θέση, όχι όμως και την αρχική του μορφή, μετασκευάστηκε το 1873 όταν τελέσθηκε η ανακομιδή των λειψάνων της Αγίας, οπότε ο τάφος πήρε τη σημερινή του όψη. Ο Πυλώνας ή ‘’Δόξα’’ για τους ντόπιους είναι ό,τι απόμεινε απ' τον περίβολο της παλιάς μονής. Πρόκειται για μεγάλη τοξωτή πύλη-αψίδα της οποίας το πάνω αετωματοειδές τμήμα είναι εξ ολοκλήρου πλίνθινο και φέρει διακόσμηση. Στο πίσω μέρος της πύλης, δηλαδή προς το προαύλιο του ναού, υπήρχε θολωτό τμήμα (διαβατικό) του οποίου κατέπεσε η καμάρα, αλλά σώζονται υπολείμματα του ενός τοίχου του.