Σάββατο, 25 Φεβρουαρίου 2017

Νοσηλευτική σε κρίση

Γράφει ο Δημήτρης Τζιάλλας

Η Πολιτεία δίνει το στίγμα της με τις πρώτες προσλήψεις μετά από 8 χρόνια, την επανασύσταση του Εθνικού Συμβουλίου Ανάπτυξης Νοσηλευτικής (ΕΣΑΝ) και την εφαρμογή της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (ΠΦΥ)
“Οὐκ ἐν τοῖς πράγμασιν ἡ ἀλήθεια, ἀλλ' ἐν τῇ διανοίᾳ”
Αριστοτέλης
Η νοσηλευτική, άρρηκτα δεμένη ως έννοια με τη φροντίδα και τις ανάγκες του πάσχοντος, διέρχεται και αυτή σήμερα τη δική της δομική κρίση σε ένα σύστημα υγείας που...
ψάχνει εναγωνίως σημεία ισορροπίας. Και δεν είναι η επιστήμη της νοσηλευτικής που ευθύνεται για την κρίση, αλλά η κατεύθυνση που της έδωσαν όσοι χειρίστηκαν την τύχη της όλα αυτά τα χρόνια, με όσα έπραξαν ή δεν τόλμησαν να πράξουν. Και ενώ τα συμπτώματα της κρίσης είναι πλέον εμφανή σε όλο της το σώμα, αυτό που μας λείπει είναι το «κρίνειν» περί της ασθένειας για την οποίαν πρέπει να αποφανθούμε.
Είναι πάντα η διαδικασία τού «κρίνειν» τόσο εύκολη όσο ακούγεται;
Η απάντηση είναι πως ΟΧΙ. Η κρίση (η νοητική λειτουργία) αποτελεί αναγκαία μεν συνθήκη για να αποφανθούμε περί της κρίσης (το στάδιο που προηγείται της παρακμής), αλλά δεν είναι πάντα ικανή από μόνη της. Χρειάζεται και κάτι άλλο. Η δράση. Όταν λείπουν και τα δύο (κρίση και δράση), τα πράγματα οδηγούνται σε τέλμα ή αδιέξοδο
Είναι τα πράγματα στην νοσηλευτική σήμερα τόσο δύσκολα που να επιβάλλεται μια ριζική τομή;
Η απάντηση είναι πως ΝΑΙ. Ματαιωμένο νοσηλευτικό προσωπικό δοκιμάστηκε τα τελευταία χρόνια από σκληρές, μνημονιακές επιλογές, όπως κατάπτυστες αξιολογήσεις, δυνητικές αργίες, απουσία προσλήψεων, κουτσούρεμα μισθών, απλήρωτα δεδουλευμένα, αναξιοκρατικές τοποθετήσεις και εξυπηρετήσεις ημετέρων. Θεσμικά ζητήματα, όπως το επίπεδο σπουδών και άσκησης της νοσηλευτικής και ο ενιαίος κλάδος, δεν προχώρησαν. Nοσηλευτικές ειδικότητες, κανονισμοί λειτουργίας νοσηλευτικής διεύθυνσης, κριτήρια μετακινήσεων, χρήση πρωτοκόλλων, οργανογράμματα προσωπικού, αναλογίες στελέχωσης, ελεύθερο επάγγελμα, νοσηλευτικοί δείκτες αξιολόγησης, ποιότητα φροντίδας, επίσης, δεν προσεγγίστηκαν. Επιπλέον, κυριαρχούσαν πρακτικές απαξίωσης και ισοπέδωσης από την ηγετική ομάδα της ΠΟΕΔΗΝ και φωνές εσωστρέφειας (ΣΥΝΔΕ), που κανείς δεν ξέρει πού θα οδηγήσουν. Τέλος, με αφορμή την αδιαφορία των νοσηλευτών για τις διεργασίες της Ένωσης Νοσηλευτών Ελλάδος (ΕΝΕ), η αντίληψη που επιβλήθηκε είναι ότι... φταίει ο γιαλός που είναι στραβός... μιας και η βάρκα καλά αρμενίζει!!!

Τι να κάνουμε;
Το ερώτημα ξαναμπαίνει και είναι επίκαιρο. Για να δράσουμε, θα πρέπει να κατανοήσουμε το πρόβλημα. Να παραδεχτούμε, επίσης, ότι τα μοντέλα και οι πρακτικές που δοκιμάστηκαν -κυρίως την τελευταία δεκαετία- έχουν ξεπεραστεί και αποτύχει. Για την απαξίωση στη δράση και στη συμμετοχή δεν φταίνε οι νοσηλευτές. Το σύστημα έχει ανάγκη ισορροπίας σε μια νέα κατάσταση με ξεκάθαρα τα παρακάτω χαρακτηριστικά:
* Ορίζουμε τις νοσηλευτικές υπηρεσίες που πρέπει να παράγουμε ως χώρα με βάση τις ανάγκες των πολιτών.
* Αποφασίζουμε με ποιον τρόπο θα τις παράγουμε (εκπαίδευση) και τον τρόπο που θα τις παρέχουμε (άσκηση επαγγέλματος).
* Δημιουργούμε το θεσμικό εκείνο πλαίσιο που θα διασφαλίζει τις υπηρεσίες αυτές (θεσμική θωράκιση).
* Δρούμε, αφουγκραζόμαστε και αντιδρούμε για διορθώσεις στο σύστημα.
Απαραίτητη προϋπόθεση για την επιτυχία αυτή, είναι η σωστή «επι-κοινωνία» των μερών: νοσηλευτών - φορέων - Πολιτείας. Να μιλήσουν την ίδια γλώσσα. Είναι αδύνατον να υλοποιήσουμε στρατηγικές τρίτης γενιάς που απαιτεί το σύγχρονο περιβάλλον σήμερα, με οργάνωση δεύτερης γενιάς και στελέχη πρώτης γενιάς ως προς τον τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς. Η Πολιτεία δίνει το στίγμα της με τις πρώτες προσλήψεις μετά από 8 χρόνια, την επανασύσταση του Εθνικού Συμβουλίου Ανάπτυξης Νοσηλευτικής (ΕΣΑΝ) και την εφαρμογή της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (ΠΦΥ). Χρειάζεται, όμως, και τις δικές μας προτάσεις με άξονα:
* Nέα προοπτική στο νομικό μας πρόσωπο (ΕΝΕ) με καθολική και ουσιαστική συμμετοχή όλων, απαλλαγμένη από πρακτικές του παρελθόντος.
* Νέα προοπτική στη συνδικαλιστική μας εκπροσώπηση, τόσο στα πρωτοβάθμια όργανα όσο (κυρίως) στην ΠΟΕΔΗΝ, αφού η έκφραση των θέσεών της έφτασε πλέον να προκαλεί και αισθητικά.
* Συμμετοχή στον διάλογο που άνοιξε το Εθνικό Συμβούλιο Ανάπτυξης της Νοσηλευτικής (ΕΣΑΝ) με συγκεκριμένη θεματολογία και συγκεκριμένο χρονικό διάστημα υλοποίησης.
Όποιος δεν βλέπει τα παραπάνω ως αναγκαίες συνθήκες δράσης με μια αλλαγή στο λογισμικό τού «κρίνειν», είναι καταδικασμένος να ξεπεραστεί από τις καταστάσεις.

ΑΥΓΗ