Παρασκευή, 25 Νοεμβρίου 2016

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΠΑΠΑΖΟΓΛΟΥ: Η μεγάλη κυρία που ευεργέτησε Γιάννενα και Ζαγόρι

Η Αρχιτεκτονική Σχολή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων ,θα στεγαστεί  στο νεοκλασικό κτίριο της Παπαζόγλειου Υφαντικής Σχολής.Το κτίριο χτίστηκε κατά το β’ μισό του 19ου αιώνα στη θέση όπου ήταν η οικία της Αγγελικής Παπάζογλου, με σχέδια του Αρχιτέκτονα Περικλή Μελίρρυτου και με δαπάνες της ευεργέτιδας.Ας δούμε, όμως, ποια ήταν η Ζαγορίσια Αγγελική Παπάζογλου.

Αγγελική Παπάζογλου
Η Αγγελική Παπάζογλου, το γένος Κων. Αθανασίου, γεννήθηκε στο Σκαμνέλι Ζαγορίου το 1810. Ήταν σύζυγος του Αλέξη Παπάζογλου, Βεζιτσινού (από τη Βίτσα Ζαγορίου).
Η Αγγελική Παπάζογλου, φύση ευσεβής και...
φιλάνθρωπος, μετά τον θάνατο του άνδρα της (μόνη κληρονόμος), διέθεσε την «κολοσσιαίαν περιουσίαν» που κληρονόμησε «εις έργα ευποιΐας και κοινής ωφέλειας στο Ζαγόρι και στα Γιάννινα». Η ευεργέτιδα δεν είχε παιδιά.Συγκεκριμένα το 1863 διέθεσε 13.500 γρόσια για την κατασκευή της γέφυρας Λαγκάτσα. Τον ίδιο χρόνο «εδώρησε τη Χριστιανική της πόλεως Ιωαννίνων Κοινότητα» 800 οθ. λίρες «όπως από τους τόκους αυτών, μετά τον θάνατόν της διατηρείται ενταύθα τρίτον φερώνυμον Παρθεναγωγείον...».Λίγο αργότερα διέθεσε χρήματα «προς επισκευήν του προς Ζαγόρι πάνω στο Μιτσικέλι δρόμου «Καγκέλι» (1865), «Ροντοβάνι» (1872) και τον από «της γεφύρας του Ελβραίου» ως τη Δοβρά (Ασπραγγέλους) 1872 του Ξηροποτάμου λεγόμενου». Διέθεσε επίσης χρήματα (πάνω από 25.000 γρ.) για την κατασκευή «της από του ποταμού Bίκου αρχομένης οδού και εις την κώμην Κάτω Βίτσαν αναβαίνουσιν επιλεγομένην Σκάλαν».Την ίδια χρονιά (1872) διέθεσε 1.000 οθ. Λίρες για την «εκ βάθρων ανακαίνιση» της Εκκλησίας Αγίας Αικατερίνης Ιωαννίνων.

Η διαθήκη της
Η Αγγελική Παπάζογλου «έγραψε μόνη της τη διαθήκη (ευρισκόμενη στην Αθήνα) την 2.4. 1884».Με τη διαθήκη της, η οποία «είχε δύο εκδόσεις (1891 και 1972)» εγκαθιστούσε γενικόν κληρονόμον της τον συγχωριανόν του ανδρός της Δημ. Χασιώτην, γιατρό «εις ον κατά μέγα μέρος οφείλεται η πατριωτική διάταξις του κληροδοτήματος τούτου», διέθετε δε την κατάστασή της, όλη, εκτός του σπιτιού της, χρηματική συγκείμενη από μετοχές και ομόλογα συνολικής αξίας πάνω από μισό εκατομμύριο με χρηματικό εισόδημα 28.000 δραχ. της εποχής εκείνης, κατά τον τρόπον τον εξής»: Υπέρ της Εκκλησίας Αρχιμανδρείου δρχ. 1000 «ο τόκος των οποίων θα χρησιμεύη για να μνημονεύωνται τα ονόματά μας». Διέθεσε επίσης 25.000 «εφ άπαξ» για την επισκευή του δρόμου Καμπέραγα και 500 δραχ. στο χωριό Λιγγιάδες «προς διόρθωσιν του κοινού φρέατος». Και αν δεν υπάρχει ανάγκη «να τοκίζονται και ο τόκος να χρησιμεύη διά το Σχολείον».Το σπίτι της στα Γιάννινα άφηνε «εις το κοινόν του Ζαγορίου και των Ιωαννίνων ίνα καταστή εργοστάσιο υφαντικής Σχολής διά πτωχά κορίτσια». Τα κορίτσια 12 τον αριθμό προερχόμενα ανά τέσσερα από το Ζαγόρι, τα Γιάννινα και τη Λάκκα Σούλι, απόφοιτα του Δημοτικού Σχολείου «θέλουσι τρέφεσθαι, ενδύεσθαι και διδάσκεσθαι επί μίαν τριετίαν τα μαθήματα του Ελλην. Σχολείου, την τέχνην του ράπτειν και την υφαντικήν». Για τη λειτουργία της Σχολής όριζε 10.000 δραχ. το χρόνο.
Η Αγγελική Παπάζογλου άφηνε τα μερίσματα 30 μετοχών της Τράπεζας στην Κοινότητα Κάτω Βίτσας, το προϊόν των οποίων θα χρησιμεύει «προς συντήρησιν Δημοτικής Ελλην. Σχολής και Παρθεναγωγείου» για μισθοδοσία δύο ιερέων, γιατρού, «όστις θα επισκέπτεται δωρεάν τους πτωχούς», προς υπανδρείαν ανά πενταετία «ενός πτωχού κορασίου», για συντήρηση ενός υποτρόφου εκ Βίτσας στο Γυμνάσιο Ιωαννίνων, αν δε ο υπότροφος αυτός μετά το πέρας των σπουδών του αποδειχθεί «άριστος εν τοις γράμμασιν βέλτιστος δε εν τοις ήθεσι» να αποστέλλεται για σπουδές στο Πανεπιστήμιο, να πληρώνονται οι φόροι των φτωχών του χωριού ως 1000 δραχ. το χρόνο, το δε υπόλοιπο του εισοδήματος, μετά την αφαίρεση των εξόδων για ένα μνημόσυνο υπέρ των ψυχών αυτής και του συζύγου της «θέλει δαπανάται εις επιδιορθώσεις της δεξαμενής, της οδού Σκάλας, εις αγοράν βιβλίων των πτωχοτέρων μαθητών και εις διανομήν μανδηλίων και υποδημάτων».Η Αγγελική Παπάζογλου όριζε να δίδονται στο Νοσοκομείο Χατζηκώστα 2.100 δραχ. το χρόνο «εις συντήρησιν αρρώστων πασχόντων εξ οξέων ή χρονίων νοσημάτων... επιθυμώ μόνον η αίθουσα των αρρώστων τούτων να φέρη το όνομά μου».Η ευεργέτιδα ορίζει να δίδονται διάφορα ποσά από 100-200 δραχ. το χρόνο στις Εκκλησίες και σπιτάλια των Γιαννίνων, στο Μοναστήρι του Προφήτη Ηλία Βίτσας, στην Κοινότητα Κάτω Βίτσας δραχ. 250 «προς συντήρησιν ενός Δημοτικού Σχολείου», 500 δραχ. για συντήρηση δρόμων και γεφυριών «ας κατεσκεύασα», 1.500 δραχ. στο Πανεπιστήμιο Αθηνών «προς κατάρτισιν ιδίας βιβλιοθήκης του ιστολογικού κλάδου» και αγορά βιβλίων για τους φοιτητές, 450 δρχ. «προς εκτέλεσιν ετησίως δύο αρχιερ. Λειτουργιών των μεν εις το Αρχιμανδρείον την δε εις την Εκκλησίαν Αγίας Αικατερίνης Ιωαννίνων υπέρ της ψυχής εμού, του συζύγου μου και γονέων ημών, ό,τι περισσέψει από το τελευταίο αυτό ποσό «να διανέμηται εις τους πτωχούς της πόλεως, αίτινες είναι άχρηστοι προς εργασίαν και έρπουσιν εις τας οδούς ή οδηγούνται υπό άλλην προς επαιτείαν».

Επιτροπή Κληροδοτήματος
Εκτελεστές αυτών των θελήσεών της, όριζε η Αγγελική Παπάζογλου τους Γιαννιώτες κτηματίες Γ. Ζωίδη, Ν. Δρόσο και Ι. Κομπατή. Επτά χρόνια κατόπι και ακριβώς στις 13.3.1891 πέθανε στα Γιάννινα η μεγάλη ευεργέτιδα και ετάφη μπροστά στην Εκκλησία της Αγίας Αικατερίνης, όπου και ο Αλέξης, ο σύζυγός της. Το μνήμα τους είναι έργο του γλύπτη Γ. Βρούτσου (1902).Οι κ. Κώστας Χαρίσης και Μάνθος Αναγνωστόπουλος, - αμφότεροι από Βίτσα Ζαγορίου – αποτελούν τα μέλη της Επιτροπής του Κληροδοτήματος στα Γιάννινα.

Η Αγωνιστική Δημοτική Κίνηση
• Με αφορμή ανακοίνωση της Διοικούσης Επιτροπής του «Κληροδοτήματος Βίτσας Ζαγορίου» (δημοσιεύτηκε στην μηνιαία εφημερίδα Αθηνών «Ηπειρωτικό Μέλλον» στις 26.10.2005), που αφορούσε το «φοιτητικό επίδομα» το οποίο το Κληροδότημα χορηγεί σε «όλους τους φοιτητές και φοιτήτριες που κατάγονται από τη Βίτσα Ζαγορίου», η «Αγωνιστική Δημοτική Κίνηση» απέστειλε στο Δήμο Ιωαννιτών επιστολή (15) 20.3.2006), στην οποία, μεταξύ άλλων, αναφέρει τα επόμενα:
1. Στην ανακοίνωση αυτή αναληθώς – και προσβλητικά για τη μνήμη της διαθέτιδας – χαρακτηρίζεται το Κληροδότημα Αγγελικής Παπάζογλου, ως «κληροδότημα Βίτσας Ζαγορίου...
2. Τα χρήματα από τα ενοίκια του κτιρίου της Παπαζογλείου Υφαντικής Σχολής και αυτά που προορίζονταν για τη λειτουργία της Σχολής, πρέπει να διατίθενται για φοιτητικά επιδόματα, σε τέσσερις φοιτητές – φοιτήτριες από το Ζαγόρι, σε τέσσερις από τα Γιάννινα – στο κοινό των Ιωαννίνων, άλλωστε, μαζί με το κοινό του Ζαγορίου χορηγεί την οικία της – και σε τέσσερις από τη Λάκκα Σουλίου.
Γιατί δεν δίδονται επιδόματα στους φοιτητές – φοιτήτριες από τα Γιάννινα και από τη Λάκκα Σουλίου...».
Με τον τρόπο όμως αυτό – αναφέρει η επιστολή – καταπατείται το σχετικό άρθρο της διαθήκης και προσβάλλεται η βούλησή της, διότι η διαθέτιδα ορίζει στην Υφαντική Σχολή να σπουδάζουν «τέσσαρα κοράσια εκ του Ζαγορίου, τέσσαρα εξ Ιωαννίνων και τέσσαρα εκ της Λάκκας Σουλίου...
3. Δεν δίδονται τα χρήματα που ορίζει η διαθήκη στο Νοσοκομείο «Γ. Χατζηκώστα», ούτε, συνεπώς, υπάρχει αίθουσα που να φέρει το όνομα της ευεργέτιδας, σύμφωνα με την επιθυμία της. Αλλά, ούτε και στο Δήμο Ιωαννιτών δίδονται χρήματα, σύμφωνα με τα όσα ορίζει η διαθήκη...». Πού πηγαίνουν;

ΠΡΩΙΝΟΣ ΛΟΓΟΣ