Παρασκευή, 7 Ιουλίου 2017

Ε` Πρόεδρε…

Του Κώστα Παπαθεοδώρου 

Έχει δίκιο ο Μανώλης Γλέζος να υποστηρίζει πως ακόμη και όταν πεθάνει η ύπαρξη του θα τους κυνηγά. Συνέβη- διασταύρωσα- αυτές τις μέρες με τον Ανδρέα Παπανδρέου. Ο μπαγάσας επέστρεψε και παρακολούθησε το συνέδριο της Δημοκρατικής Συμπαράταξης. Τον είδα να κάθεται στα ορεινά και έκπληκτος να τρίβει συνεχώς τα μάτια του με τους πολιτικούς και βιολογικούς επιγόνους του… Τα μάτια του άνοιξαν διάπλατα εκεί στην έναρξη όταν διαπίστωσε ότι επικεφαλής του κόμματος το οποίο ίδρυσε ήταν τώρα η κόρη του Γιώργη Γεννημάτα ενώ ο δικός του γιός εμφανίστηκε επικεφαλής ενός άλλου πολιτικού φορέα. Επίσης, είδε το παιδί του Μητσοτάκη να ...
ηγείται της Ν.Δ. αλλά αυτό δεν τον ξένισε όπως δεν τον εξέπληξε που η κόρη του Κωνσταντόπουλου έκανε δικό της κόμμα. Μετά είδε και άκουσε τον εκπρόσωπο του Τσίπρα να απαγγέλει από το βήμα του Συνεδρίου Μπακούνιν: ««Το πάθος για καταστροφή είναι επίσης ένα δημιουργικό πάθος». Και κάπως έτσι άρχισε να περνά από μπροστά του η σύγχρονη ιστορία της Ελλάδας την οποία κατά το μάλλον ή ήττον επηρέασε. Σε αυτές τις περιπτώσεις ο χρόνος κινείται αστραπιαία και σχεδόν κινηματογραφικά περνούν από μπροστά του όλα όσα συνέβησαν. Από τότε που έφυγε, η χώρα άλλαξε νόμισμα, έκανε Ολυμπιακούς Αγώνες, χρεοκόπησε, απέκτησε «αριστερή» κυβέρνηση και είδε το γραφικό να… επιβραβεύεται!
Και κυρίως «έμεινε» στο βάθος, το πλάτος και τη χρονική διάρκεια της κρίσης… Κοντά στα δέκα χρόνια, βιώνουμε το «Σοκ και Δέος» της κρίσης και στο δημόσιο διάλογο, -ακόμη και στις ιδιωτικές συζητήσεις- επικρατούν επικίνδυνα στερεότυπα με σχηματικές γενικεύσεις και επικίνδυνες απλουστεύσεις που φυσικά απέχουν από την αλήθεια και την αντικειμενική θεώρηση. Μύθοι και δοξασίες, συνονθύλευμα συναρμολογημένο από βολικά ψέματα και μισές αλήθειες με πρόδηλο και υστερόβουλο στόχο τον αφορισμό, το μηδενισμό, το ανάθεμα για κόμματα και πολιτικούς, την Αυτοδιοίκηση και τα Κοινωνικά Δίκτυα, τους Συλλογικούς Φορείς και τους θεσμούς και τελικά την ίδια τη… Δημοκρατία!
Και όλα αυτά τα στερεότυπα εστιάζονται στην ηθική και πολιτική απαξία σημαντικών ηγετών και πρωτίστως του Ανδρέα Παπανδρέου… Εκεί και τότε ο Ανδρέας Παπανδρέου χωρίς ποτέ να το επιδιώξει ένοιωσε ότι πήρε τη «γλυκιά εκδίκηση» μέσα από την αλήθεια των λόγων και των έργων του. Άλλωστε ο ίδιος όσο ζούσε δεν επιδίωξε ποτέ να οργανώσει την υστεροφημία του μέσα από τα γνωστά και πάντα πρόθυμα δίκτυα των υμνογράφων και αγιογράφων… Ο Ανδρέας Παπανδρέου έχει επικριθεί με μεγάλη σφοδρότητα από τους πολιτικούς αντιπάλους του. Τον έχουν αποκαλέσει δημαγωγό, λαϊκιστή, καιροσκόπο και πολλά άλλα… Όμως ελάχιστοι -και κυρίως από μικροψυχία – αμφισβητούν ότι ήταν χαρισματικός ηγέτης, διορατικός πολιτικός και εν τέλει εμβληματική προσωπικότητα… Πρωτοπόρος στην πολιτική ανάλυση, τη σκέψη και τις μεγάλες επιλογές, άφησε πίσω του σπουδαία παρακαταθήκη προς μελέτη και αξιοποίηση τόσο για τους υποστηρικτές του όσο και για τους αμφισβητίες του. Έβλεπε μπροστά από την εποχή του. Διέθετε ισχυρό ένστικτο αλλά και μεταφυσικό αισθητήριο ώστε να «διαβάζει» τις πολιτικές και οικονομικές εξελίξεις στο παγκόσμιο ζατρίκιο και χάριν αυτού μπορούσε και χάραζε δρόμους για τη χώρα και τους πολίτες. Είχε μυαλό στρατηγού και βούληση πολεμιστή, υποστηρίζουν όσοι τον έζησαν από κοντά, αρετές τις οποίες συνήθως συνδύαζε με αρμονία, επιτυγχάνοντας σημαντικά αποτελέσματα ακόμη και σε κρίσιμες στιγμές! Αλλά, όπως όλους έτσι και τον Ανδρέα Παπανδρέου, θα τον κρίνει η ιστορία. Μέρες που είναι θέλω να υπενθυμίσω κάποιες αναφορές- προφητείες του ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ σε μεγάλα ζητήματα αν και προτιμούσε να μιλά από στήθους, μισώντας τα προκατασκευασμένα κείμενα των λογογράφων. Μια τέτοια ομιλία απόλυτα προφητική και συνάμα εντυπωσιακά επίκαιρη, μολονότι κλείνουν 25 χρόνια είναι η παρέμβασή στη Βουλή (28 Ιουλίου1992 ) με θέμα τη Συνθήκη του Μάαστριχτ. Με μεγάλη ακρίβεια και διορατικότητα προέβλεπε μεταξύ άλλων ότι η Γερμανία θα επιχειρήσει να ράψει το ευρωπαϊκό κουστούμι στα δικά της μέτρα και κατά συνέπεια , η νομοτελειακή σύγκρουση Βορρά- Νότου θα είναι σκληρή όσο απουσιάζει η ουσιαστική πολιτική σύγκλιση στην ΕΕ. Γι` αυτό υποστήριξε ότι οι χώρες του Νότου θα πρέπει να συνεργαστούν για να γλιτώσουν μια αδιέξοδη πορεία. Επίσης, εκτιμούσε ότι η δείκτες-στόχοι της ΟΝΕ συνιστούν το όραμα ενός «Ευρωπαίου τραπεζίτη» καθώς εκφράζουν τις συντηρητικές και νεοφιλελεύθερες πολιτικές δυνάμεις. Από την άλλη πλευρά σημείωνε πως η Ελλάδα είναι «αναπόσπαστο τμήμα» της «νέας Ευρώπης» που γεννιέται και στην ευρωπαϊκή πρόκληση δεν χωρά παρά μόνο μια σθεναρή και θετική απάντηση, «ναι, θα συμμετάσχουμε ενεργά και ισότιμα». Σύμφωνα με τον Παπανδρέου, η Συνθήκη του Μάαστριχτ αποτελούσε ένα «εισιτήριο» σε έναν «δύσκολο και άνισο αγώνα», αφού εξέφραζε «σχεδόν απόλυτα τα συμφέροντα και την οπτική γωνία του πλούσιου Βορρά». Πίστευε όμως ακράδαντα ότι το «κλειδί» για τη δικαίωση του ευρωπαϊκού εγχειρήματος και μιας πραγματικά ομόσπονδης Ευρώπης το κρατούν στα χέρια τους τα προοδευτικά κόμματα, τα οποία με ευρύτατες κοινωνικές συναινέσεις είναι ικανά να μετατρέψουν το όραμα της Ενωμένης Ευρώπης «σε χειροπιαστή πραγματικότητα». Εντυπωσιακή υπήρξε η ανάλυσή του αλλά και η πρόβλεψή των επερχόμενων δεινών από την εφαρμογή του ευρώ: «Όταν υπάρχει ενοποίηση του νομίσματος σε πέρα από μία χώρα, σε δύο, σε τρεις, σε πέντε χώρες, αυτό λειτουργεί κατά τρόπο αρνητικό για όλες τις καθυστερήσεις ή ασθενέστερες χώρες ή περιοχές. Θα δώσω το απλό παράδειγμα των δύο Γερμανιών. Μόλις έγινε το ενιαίο νόμισμα, εμφανίστηκαν αμέσως τα τραγικά προβλήματα της Ανατολικής Γερμανίας. Η Δυτική Γερμανία αναγκάζεται, τώρα, να κάνει μεταφορές πόρων, πραγματικά αστρονομικών διαστάσεων στην τέως Ανατολική Γερμανία, γιατί έχει την ευθύνη και μπορεί να ασκήσει δημοσιονομική πολιτική». Η πρότασή του παραμένει διαχρονικά επίκαιρη, πρακτική και η μόνη αποτελεσματική: «Είναι απαραίτητο να ολοκληρωθεί ο ομοσπονδιακός χαρακτήρας της Ευρώπης, έτσι ώστε η ευθύνη να είναι εκεί όπου υπάρχουν τα μέσα. Τα μέσα θα τα έχουν οι Βρυξέλλες μετά την Ένωση. Δεν θα τα έχουν τα κράτη-μέλη. Και εκεί υπάρχει η ευθύνη, η οποία βεβαίως πρέπει και να ελέγχεται δημοκρατικά. Μόνο με μια πολιτική ένωση θα αναληφθούν αυτές οι ευθύνες». Ταυτόχρονα, ο Ανδρέας Παπανδρέου, μιλούσε και για τις διαφορές μεταξύ προοδευτικών και συντηρητικών πολιτικών στον ευρωπαϊκό χώρο: «Το πεδίο της δράσης ανάμεσα στις συντηρητικές και τις προοδευτικές πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις μεταφέρεται τόσο σε εθνικό επίπεδο όσο και σε μεγάλο βαθμό στο ευρωπαϊκό επίπεδο. Η απάντηση της Νέας Δημοκρατίας είναι ναι στη συνεχιζόμενη μονόπλευρη λιτότητα. Ναι στη βίαιη ταξική επίθεση ενάντια στους εργαζόμενους, ναι, τελικά, στην αποτυχία». Και επειδή το ΠΑΣΟΚ αγωνίζεται και αγωνιά ώστε να ξαναβρεί- αν μπορεί- το χαμένο δρόμο και να ξανατοποθετήσει τη βελόνα της πυξίδας σε προοδευτικό προσανατολισμό και πάλι ο Ανδρέας Παπανδρέου είχε από τότε διαμορφώσει το χάρτη της μελλοντικής πορείας: «Υπάρχουν και άλλοι δρόμοι, που θα οδηγήσουν στην προσέγγιση των ονομαστικών στόχων του Μάαστριχτ, με δίκαιη επιμέτρηση του κόστους της προσαρμογής. Δρόμοι, που οδηγούν ακόμα στην επίτευξη των στόχων, εφόσον όμως πληρωθούν ορισμένες προϋποθέσεις. Κάτι τέτοιο απαιτεί συνεχιζόμενη διεκδίκηση την πορεία προς την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Απαιτεί, επίσης, μια άλλη οικονομική πολιτική, διότι για τη Νέα Δημοκρατία, η ΕΟΚ, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, ο ΟΟΣΑ αποτελούν το άλλοθι για να συνεχίζει τη δική της αντιφατική, μυωπική πολιτική». Είναι μια ιστορική παρακαταθήκη, μια υπερβατική πολιτική πράξη γιατί ο Ανδρέας επιθυμούσε να συνομιλεί ο ίδιος αυτοπροσώπως με την Ιστορία. Πέρασαν πάνω από 20 χρόνια από το θάνατό του. Πέθανε στις 23 Ιουνίου του 1996 και ακόμη δεν έχουν καταφέρει να σβήσουν τον αυθεντικό του μύθο και την εγγραφή των προοδευτικών ιδεών του, των δημιουργικών του έργων και των λυτρωτικών πολιτικών του από τη σκέψη, το συναίσθημα και το βίωμα εκατομμυρίων Ελλήνων. Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι σε όλες τις Δημοσκοπήσεις, που οι Πολίτες αξιολογούν, κρίνουν και συγκρίνουν όλους τους Πρωθυπουργούς της μεταπολίτευσης, ο Ανδρέας Παπανδρέου έχει σαφέστατη υπεροχή παντού σε όλους τους κρίσιμους τομείς. Η κατάταξή του διαχρονικά στην πρώτη θέση από τον Ελληνικό Λαό είναι μια αποστομωτική απάντηση για τους εχθρούς και τους αντιπάλους του και μια λυτρωτική απάντηση για τους φίλους του. Υ.Γ. Και επειδή μόλις ολοκληρώθηκε με ευοίωνο- κατά την άποψή μου τρόπο- το συνέδριο της Δημοκρατικής Συμπαράταξης θέλω να επισημάνω ότι η ελληνική κοινωνία και η πολιτική ζωή έχουν ανάγκη από μια δύναμη εκσυγχρονισμού και μεταρρύθμισης που μάχεται τη συντηρητική στασιμότητα και την αυτοαποκαλούμενη αριστερά της αυταπάτης και των παραισθήσεων. Βρισκόμαστε σε κομβικό σημείο και έχουμε την ανάγκη να μάθουμε την καθαρή αλήθεια, τους εφικτούς δρόμους ανάπτυξης, τις υπάρχουσες ή αναμενόμενες αντιδράσεις, τα εμπόδια, τις δυνατότητες επιλογών ώστε να επιλέξουμε και να σχεδιάσουμε με γνώση και δύναμη την πορεία στο φως. Όπως έχω ξαναγράψει οι λαοί σώζουν δε σώζονται από λογής- λογής «Σωτήρηδες» αρκεί να το πιστέψουν και να το θελήσουν. Πραγματικά. Δίχως υπεκφυγές και πονηριές…